10 september 2009

Hitler in Hoboken



Hitlerbashen: altijd lekker. Gezellig gevoel van eensgezindheid. Wij tegen het Kwaad. Hitler brengt de mensen dichter bij elkaar, wat je van hoofddoeken en de standaardtaal niet kunt zeggen. Over Hitler hoeven wij niet te discussiëren. Duivel met snor, punt. Niets of niemand zal onze knusse verontwaardiging verstoren. Wij hebben zelfs wetten die mensen verbieden te ijlen. (Hadden we maar méér van die wetten.) Komt daar een zogenaamd zelfstandige onthaalmoeder uit Hoboken vertellen dat ze Dolfs ideeën “goed” vindt. “Fenomenaal” zelfs. Het kieken.

Kreeg de hele pers over zich heen. Meteen verstoten uit het Vlaams Belang, dat beweerde mensen met zulke opvattingen niet te dulden. Alsof de zee zou zeggen: water? Nooit van gehoord. Zelfs Jo Van Deurzen werd kwaad. Binnen de 24 uur haar licentie kwijt. Wij opgelucht. Tijd voor belangrijker kwesties. Wie volgt Frank Vercauteren op ? Haalt Clijsters de finale?

Ten faveure van het kieken:
er zal toch een man voor je deur staan die zegt dat hij een kinderdagverblijf zoekt voor zijn dochter, en die later een reporter blijkt te zijn. Filmt stiekem je lelijke woonkamer, neemt je achterlijke praatjes op en toont dat de volgende dag allemaal op de televisie aan de bevolking. Je bent belazerd, in een val gelokt, in een hinderlaag gelopen. Zo zien wij dat niet natuurlijk. Wij noemen dit undercoverjournalistiek. Niet netjes, maar soms onvermijdelijk.

Mag alleen, zei de Raad voor de Journalistiek twee jaar geleden, als “de informatie, die de journalist op die manier hoopt te verkrijgen, een grote maatschappelijke relevantie heeft, zoals het geval is bij ernstige misstanden of schending van mensenrechten.” (Er zijn nog drie andere voorwaarden.)

Toonde de reportage “ernstige misstanden of schending van mensenrechten” aan? No way. Uit niets bleek dat de bruine ideeën van het kieken haar werk als onthaalmoeder beïnvloeden. Er was geen kind te bespeuren, de vrouw werd niet in haar beroepsbezigheden gefilmd, er werden geen ouders geïnterviewd, geen buren, geen andere getuigen. Hier zat gewoon een tamelijk domme vrouw in gruwelijk Antwerps abjecte ideeën te verkondigen. Dit was een tooggesprek zoals je dat in vele cafés in Vlaanderen iedere avond kunt horen.

Aantonen dat een onthaalmoeder kindjes verzorgt volgens de principes van het nazisme: dat had de reportage moeten doen, en dat zou de undercovermethode ruimschoots hebben verantwoord. Maar daar is de reportage niet in geslaagd. Dus kun je je de vraag stellen: was deze journalistieke camouflage wel geoorloofd?

Ach, een zeurkous die daar om maalt. De reportage raakte twee blote zenuwen in de cultuur: Hitler (het absolute kwaad) en kindjes (de absolute onschuld). Zodra die twee met elkaar verbonden raken in een suggestief verhaal, verdampt elke zin voor nuance en zorgvuldig denken. Collectieve verontwaardiging smoort elke kritische interpellatie. Gin gezaaik zou het kieken in Hoboken zeggen. De duivel is uitgedreven. De licentie afgenomen. Het reglement van Kind en Gezin is aangepast: voortaan zijn nazistische symbolen in de crècheruimte expliciet verboden. Alleen een poster van Stalin mag nog, een foto van Pol Potje of een buste van Leopold II op de commode - helemaal top.

De wereld is weer helder. Hitler heeft ons andermaal even verenigd. Gereinigd en opgelucht kijken wij nu met zijn allen uit naar wat onze meiskes zullen doen in de halve finales van de US Open. En de media, zij ijlden grinnikend voort, op zoek naar de volgende scoop.

3 opmerkingen:

Jef Coeck zei

Erger nog, dit heet Onderzoeksjournalistiek. Investigative journalism, ahw. Mister VRT-anonymous staat nu in het rijtje I.F.Stone, Carl Bernstein, Seymour Hersh.
Waarom is dit godnogtoe met verborgen camera gefilmd? Mijn indruk was dat mevrouw Kieken maar al te gretig haar 'gedachtegoed' spuide en niet maalde om camera's, laat staan verborgen. Ze had het goed gerepeteerd en wou het zeker nog 's overdoen als het er niet van de eerste keer op mocht staan.
Even weinig geloofwaardig was de anonieme reporter in zijn rol van crèchezoekende vader.
Ten overvloede laat de Terzake-website ons weten dat alvast de Hobokense mevrouw zich niet 'versproken' heeft. Kijk, dàt geloof ik onvoorwaardelijk.

Jef Coeck

hel decker zei

Uitstekende analyse. Op een evenwichtige manier gepresenteerd, sine ira et studio, wel met humor.
'Kieken' lijkt me een adequate omschrijving. Het haalt de lont uit de demonisering in de pers.
This was a good read.

marc tiefenthal zei

Ik zou zelfs meer zeggen: dit mag een oproep zijn en worden om abstracte kunst in huis te halen. Bij mij thuis hangen de wanden er vol van. Er zijn twee soorten: de lyrische abstractie en de constructivistische. In mijn werkkamer hangt dan weer een litho van Jespers die Paul van Ostaijen voorstelt. Daar komt nooit enig onderzoeksjournalist binnen, zelfs geen argeloze bezoeker, tenzij nadat ik hem grondig op de rooster heb gelegd omtrent zijn kennis van en smaak voor moderne poëzie.
Ik spreek dan ook geen platte volkstaal maar de landstaal,zelfs de landstalen en heb gestudeerd.

Zou dat het verschil uitmaken?